السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
282
تفسير الميزان ( فارسي )
« الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَه » « 1 » . و آيه شريفه : « ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّه ، وَما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ » « 2 » استفاده مىشود كه سيئات و بديها اعدام و بطلانهايى هستند كه مستند به خدا نمىباشند ، زيرا هستى مستند به خداى فاطر و مفيض وجود است ، نه نيستىها ، به خلاف حسنات كه چون به حكم آيات مذكوره مستند به خدايند ، امور وجودى هستند ، و به همين جهت است كه فعل و قول حسن منشا هر جمال و منبع هر خير و سعادت از قبيل ثبات و بقا و بركت و نفع است ، و بر عكس قول و فعل بد منشا هر زشتى و منبع هر بدبختى است . و خداى تعالى در همين باره مىفرمايد : « أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً ، فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً ، وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْه فِي النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ ، أَوْ مَتاعٍ ، زَبَدٌ مِثْلُه ، كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّه الْحَقَّ وَالْباطِلَ ، فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَأَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ » « 3 » . يكى ديگر از احكام اعمال اين است كه حسنات چه اقوال و چه افعال مطابق حكم عقل است ، به خلاف سيئات كه چه اقوالش و چه افعالش بر خلاف عقلند ، و در سابق هم گفتيم كه خداى سبحان اساس تمامى آنچه را كه براى بشر بيان كرده عقل قرار داده ، ( البته منظور ما از عقل همان نيرويى است كه بوسيله آن انسان حق را از باطل و خوب را از بد تميز مىدهد . و به همين جهت است كه مردم را به پيروى از عقل سفارش نموده ، و از چيزى كه سلامت و حكمرانى آن را مختل مىسازد نهى فرموده ، مانند شراب ، و قمار ، و لهو و غش ، و غرر در معاملات ، و نيز از دروغ ، و افترا ، و بهتان و خيانت ، و ترور ، و هر عملى كه سلامت عقل در حكمرانى را مختل مىسازد نهى فرموده ، چون همه اين كارها عقل انسان را در مرحله عمل دچار خبط مىكند ، و اين را هم مىدانيم كه اساس حيات بشر در همه شؤون فردى و اجتماعيش بر سلامت ادراك و صحت فكر و انديشه است .
--> ( 1 ) سوره طه آيه 50 ( 2 ) آنچه از خير و خوبى به تو برسد از خداست : و آنچه از شر و بدى به تو برسد از خود تو است . « سوره انعام آيه 78 » ( 3 ) خدا از آسمان آبى را فرود مىآورد ، بيابانها هر كدام به قدر خود زير آب روان قرار مىگيرند ، و سيل برمىخيزد ، در حالى كه كفى بلند به دوش خود مىكشد ، و همچنين از هر چيزى كه با آتش مىجوشانيد و يا براى درست كردن زيور آلات ذوب مىكنيد ، كفى مثل كف سيل پيدا مىشود ، خداوند اينچنين براى حق و باطل مثل مىزند ، كه كف با خشك شدن از بين مىرود ، و اما آب كه به مردم سود مىرساند در زمين باقى مىماند . « سوره رعد آيه 19 »